Trị liệu âm nhạc (Music Therapy) là việc sử dụng các trải nghiệm âm nhạc có mục đích trong một mối quan hệ trị liệu, do chuyên gia được đào tạo thực hiện. Quá trình này hướng đến những mục tiêu phù hợp với nhu cầu sức khỏe thể chất, cảm xúc, nhận thức và giao tiếp của từng người. Theo Hiệp hội Trị liệu Âm nhạc Hoa Kỳ (AMTA), đây là thực hành lâm sàng dựa trên bằng chứng và có mục tiêu cá nhân hóa.

Trị liệu âm nhạc khác gì với nghe nhạc thư giãn?

Nghe nhạc có thể giúp chúng ta cảm thấy dễ chịu. Trị liệu âm nhạc có thêm những thành phần chuyên môn: đánh giá nhu cầu, xây dựng mục tiêu, lựa chọn can thiệp và theo dõi tiến triển.

Một hoạt động âm nhạc trở thành một phần của trị liệu thông qua cách chuyên gia sử dụng hoạt động đó trong mối quan hệ với thân chủ. Vì vậy, một danh sách nhạc thư giãn hoặc một bản nhạc được gọi là “chữa lành” chưa đủ để được xem là trị liệu âm nhạc.

Một phiên trị liệu có thể bao gồm những gì?

Tùy phương pháp và mục tiêu, thân chủ có thể lắng nghe âm nhạc, sử dụng giọng, chơi nhạc cụ, ứng tác hoặc sáng tác. Trao đổi bằng lời cũng có thể được kết hợp để tìm hiểu cảm xúc và ý nghĩa của trải nghiệm.

Chẳng hạn, một hoạt động ứng tác có thể tạo cơ hội để thân chủ thử cách chủ động, đáp lại hoặc diễn đạt nhu cầu. Nhà trị liệu cùng thân chủ tìm hiểu trải nghiệm ấy trong mối liên hệ với mục tiêu đang làm việc.

Không có một cấu trúc phiên duy nhất áp dụng cho tất cả mọi người.

Trị liệu âm nhạc có thể hỗ trợ điều gì?

Các mục tiêu có thể bao gồm biểu đạt cảm xúc, quản lý căng thẳng, cải thiện giao tiếp và hỗ trợ phục hồi chức năng. Mục tiêu cụ thể cần được xác định qua đánh giá thay vì suy ra chỉ từ sở thích âm nhạc.

Bằng chứng về hiệu quả khác nhau theo nhóm thân chủ và phương pháp. Ví dụ, tổng quan Cochrane năm 2017 ghi nhận lợi ích ngắn hạn đối với triệu chứng trầm cảm khi trị liệu âm nhạc được bổ sung vào điều trị thông thường. Kết quả này không đồng nghĩa mọi hình thức sử dụng âm nhạc đều có hiệu quả tương tự.

Có cần biết hát hoặc chơi nhạc cụ không?

Bạn không cần có kỹ năng âm nhạc để tham gia. Hoạt động được điều chỉnh theo khả năng và mức độ sẵn sàng; mục tiêu là phục vụ nhu cầu trị liệu, thay vì đánh giá chất lượng biểu diễn.

Trong mô hình Vocal Psychotherapy của Diane Austin, người tham gia cũng không cần là ca sĩ được đào tạo để làm việc với giọng và âm thanh.

Vocal Psychotherapy nằm ở đâu trong trị liệu âm nhạc?

Vocal Psychotherapy là một mô hình trị liệu âm nhạc lấy giọng làm phương tiện trung tâm, do Diane Austin phát triển. Phương pháp kết hợp hơi thở, âm thanh tự nhiên, ứng tác giọng và đối thoại để làm việc với trải nghiệm nội tâm và các mối quan hệ.

Đây là một hướng tiếp cận trong lĩnh vực trị liệu âm nhạc rộng hơn. Việc lựa chọn phương pháp cần dựa trên nhu cầu của thân chủ, mục tiêu làm việc và chuyên môn của nhà trị liệu.